آموزش ابتدایی تیران وکرون

- آب و هوا

شرایط جوی یک منطقه در فصلهای چهارگانه آب و هوا نامیده میشود به عبارت دیگر مجموعه ای از شرایط جو با مشاهدات و اندازه گیری های طولانی به دست می آید عوامل موثر در آب و هوای یک منطقه عبارتند از تابش آفتاب ( درجه حرارت) عرض جغرافیایی، ارتفاع، دوری و نزدیکی به دریا، قابلیت نفوذ خاک و پوشش گیاهی(تهیه کننده اکرم دادخواه مدیر فرزانگان )

 

2- آبرفت

موادی که رودخانه ها پس از تخریب با خود حمل کرده و در جریان آرام خود ته نشین می کنند آبرفت گویند. معمولاً این مواد به نسبت سنگینی ته نشین می شوند مواد درشت ابتدا و مواد ریز بعداً ته نشین می شوند و جلگه های رسوبی را به وجود می آورد که غالباً حاصلخیز و مناسب کشاورزی است.

 

3- آتشفشان

منفذی در پوسته زمین که به وسیله نیروی گدازه راهی به سطح زمین باز نموده است. صخره مذاب یا گدازه سبب به وجود آمدن یک تپه یا کوه مخروطی می شود. ارتفاع این کوه بستگی  به قطر روزنه دارد. اگر چنانچه دهانه آتشفشان گشاد باشد گدازه ها با فشار کمی در روی زمین پخش می شوند در صورت تنگی دهانه آتشفشان مواد آتشفشان با فشار زیاد بیرون ریخته قله مخروطی شکلی به وجود   می آورند.

اگر آب به داخل زمین نفوذ کند و یا با گدازه های داغ برخورد کند باعث خارج شدن بخار آب می شود و ابرهای ضخیمی را به وجود می آورد. اغلب آتشفشانها در کنار دریا واقعند بلندترین آتشفشان آکونکاگوا با ارتفاع 6960 متر است که در رشته کوههای آند در آمریکای جنوبی قرار دارد. بلندترین آتشفشان فعال گوایا تیری است به ارتفاع 6060 متر که آنهم در رشته کوه آند قرار دارد . در ایران نیز کوههای سهند ، سبلان ، قله دماوند ، تفتان ، بزمان منشأ آتشفشانی دارند. بلندترین کوه آتشفشان ایران دماوند است که سبلان در استان اردبیل ، سهند در آذربایجان شرقی و تفتان و بزمان در استان سیستان و بلوچستان را می توان نام برد. برای بیان میزان فعالیت آتشفشان از سه اصطلاح فعال، نیمه فعال و خاموش استفاده می شود. در کشور ما فعلاً آتش فشان فعال وجود ندارد نیمه فعال تفتان در بلوچستان است که گاز و بخار از آن خارج می شود آتش فشان خاموش که در دوران قدیم فعال بوده است دماوند است.

 

4-البرز

رشته کوهی است زنجیر مانند در شمال ایران که در جهت شرقی – غربی کشیده شده است این رشته کوه در دوران سوم زمین شناسی شکل گرفته است و از آرارات در ترکیه شروع شده و به کوههای هندوکش در افغانستان می پیوندد. بزرگترین قله آن دماوند است که منشأ آتشفشانی دارد و 5671 متر ارتفاع دارد. دامنه شمالی البرز مشرف به دریای خزر پوشیده از جنگل است ولی دامنه جنوبی آن خشک است . رشته کوه البرز مانند سدی از نفوذ رطوبت به داخل ایران جلوگیری می کند به همین دلیل دامنه جنوبی آن خشک است.

 

5- افق

- تعریف علمی: صفحه فرضی که مماس بر پوسته زمین در ایستگاه شخص ناظر رسم شود . این صفحه به موازات سطح آبهای زمین است و حد فاصل این دایره و آسمان را خط افق گویند.

- اگر شخصی در جایی باز ایستد و به دور نگاه کند در جایی دور به نظر می رسد آسمان به زمین رسیده است آنجا را افق می گویند.

 

6- اقیانوس

پهناورترین فرو رفتگیهای زمین که از آب و املاح پر و به وسیله خشکی ها احاطه شده است را اقیانوس می گویند. اقیانوسها روی هم رفته 71 % از سطح کره زمین را تشکیل می دهند اقیانوسهای کره زمین عبارتنداز :

1- اقیانوس آرام ( پاسیفیک) : بزرگترین و عمیق ترین اقیانوس هاست و عمیق ترین نقطه آن در آسیای جنوب شرقی حدود 11000 متر است.

2- اقیانوس اطلس کمی باریکتر از اقیانوس آرام است. عمیق ترین نقطه آن 8378 متر که بین سه قاره اروپا افریقا و آمریکا قرار دارد.

3- اقیانوس هند که عمیق ترین نقطه آن 8000 متر است.

4- اقیانوس منجمد شمالی که عمیقترین نقطه آن 5449 متر است.

5- اقیانوس منجمد جنوبی

 

7- استان

قسمتی از تقسیمات کشوری است که از چند شهرستان تشکیل شده است سابقاً آنرا ایالت و به حاکم آن والی می گفتند ولی امروزه به استان و استاندار مشهور شده است واژه استان از سال 1316 هجری شمسی معمول گردیده است.

 

8- استوا

دایره ایست فرضی که دور زمین به صورت کمربند مانند کشیده شده است و کره زمین را به دو نیمکره مساوی شمالی و جنوبی تقسیم می کند . صفحه استوا بر محور زمین عمود است و همچنین استوا مبدأ اندازه گیری عرض جغرافیایی است که بین 90 و صفر در شمال و صفر و 90 در جنوب نوسان دارد.

 

9- ایل

یک واحد سیاسی اجتماعی است که از تعدادی طایفه و تیره تشکیل شده و معمولاً وجود دنیای مشترک بین چند طایفه و توزیع متعادل مراتع و چراگاهها و ایجاد و انسجام درونی در مقابل جوامع همسایه زمینه ساز این تشکل گردید.

 

10- باد

در اثر اختلاف فشار هوا بین دو منطقه جریان هوا به وجود می آید که همان باد است به عبارت دیگر به جریان افقی هوا باد گویند که انواع مختلف دارد.

 

11- بادهای باران آور

بادهایی که از طرف دریا به خشکی می وزند و با رطوبت و بخار آب توام هستند اگر چنانچه شرایط جوی موجود باشد و رطوبت همراه این بادها تبدیل به باران می شود در این صورت این بادها باران آور نامیده می شوند.

 

12- باران

قطره های آبی که در اثر فشرده و سرد شدن ابرها به وجود می آیند باران نامیده می شود.

 

13- باتلاق

زمینی است که از آب اشباع شده و نی های فراوان در آن روئیده باشد باتلاق می گویند گاهی اوقات این وضعیت فصلی می باشد در این صورت آن را مانداب می گویند که نمونه ای از آن باتلاق گاوخونی است در مرکز ایران و در استان اصفهان که زاینده رود به آن وارد می شود.

 

14-برف

در اثر اشباع بخار آّب موجود در هوا در شرایط یخبندان برف به وجود می آید در این حال ذرات آب مستقیماً به حالت جامد از ابر جدا شده و به صورتهای هندسی شکل می بارد این برف اگر با باد توام باشد کولاک نامیده می شود.

 

15- بارانداز یا اسکله

قسمتی از بندر است که کشتیها در کنار آن لنگر انداخته و بارگیری یا تخلیه می کنند.

 

16- بندر

شهری که در کنار دریا ساخته شده است و تأسیساتی جهت پهلو گرفتن کشتی در آن ایجاد شده است بندر نامیده می شود مانند بندر عباس

 

17- بیابان یا صحرا

ناحیه یا زمینی است که بارندگی در آن کم یا متناوب است  و تقریباً غیرقابل کشت بطوریکه برای رشد روئیدنیها خاک مساعد و آب کافی نیست بطوریکه دربیابان یا چیزی نمی روید یا اگر بروید غیرعادی است و فقط بوته خاردار آنهم در زمان باران های اتفاقی می روید و بعد خشک می شود.

صحراها به 4 قسمت تقسیم می شوند.

1- صحرا در منطقه گرم و بادخیز که فشار جو زیاد است و میزان بارش 25 میلی متر کمتر است و تابستانی بسیارگرم دارد مثل صحراهای آفریقا

2- صحراهایی که در کرانه غربی قاره آفریقا قراردارند درجه گرما درتابستان در حدود 15 درجه است. مانند صحراهای کالاهاری در جنوب غربی آفریقا

3- صحراهایی که تابستانی داغ و زمستانی سرد دارند مانند صحرای گبی در کشور چین

4- صحراهای برفی و یخی در سرزمین های قطبی

 

18- پنبه

گیاهی است که از غوزه آن الیاف پنبه به دست می آید  پنبه به دست آمده با دانه همراه است پنبه وش نامیده می شود پس از حلاجی دانه از الیاف جدا می شود از پنبه محلوج پس از نخ ریسی پارچه نخی می بافند این گیاه صنعتی است که بیش از 150 نوع محصول از آن بدست می آید.

پارچه – کاغذ – چوب فشرده و ... پنبه در مناطق گرم و خشک می روید در هنگام رشد به آبیاری مرتب و منظم نیاز دارد بهترین پنبه ایران پنبه فیلستان است که در وارمین کاشته می شود.

 

19- پیله

محفظه ای که کرم ابریشم به دور خود می تند پیله کرم ابریشم است از الیاف این پیله در صنعت برای تارهای ابریشم استفاده می شود الیاف این پیله بوسیله نوزاد حشره ای که کرم ابریشم نامیده می شود و از برگ توت تغذیه می کند به وسیله غدد ترشحی خود به وجود می آید که ابتدا ماده لزج مانندی است و بعد در برابر هوا تبدیل به تارهای شبیه تار عنکبوت می شود. پیله ابریشم را پس از خیس کردن در آب گرم در کارخانجات ابریشم بافی تبدیل به نخ کرده و پس از آن به پارچه ابریشمی تبدیل می کنند.

 

20- پستی و بلندی

چین خوردگی های پوسته خارجی زمین را پستی و بلندی می گویند که گاهی ارتفاع پیدا می کند که آنرا طاقدیس می نامند و در مقابل قسمتی گود می شود که ناودیس نامیده می شود.

21- تایگا

واژه ای است روسی و به جنگلهای سوزنی برگ و یا اقلیم مشابه آن مانند جنگلهای سوزنی برگ اروپای شمالی و آمریکای شمالی اطلاق می شود و در فاصله 50 تا 60 درجه عرض جغرافیایی قرار دارد.درختان آن گونه هایی از کاج ، صنوبر و سیاه کاج می باشند.

 

22- تنگه

باریکه ای از آب که دور دریا را به طور طبیعی به هم ارتباط می دهد این پدیده را باب یا بغاز نیز می گویند.

 

23- تبخیر

زمانی که آب بخار می شود و به صورت قطره های ریز آب نامرئی در می آید.

 

24- تگرگ

قطعات ریز یخ که از ابرهای طوفان زا بر زمین می بارد.

 

25- جاده

راه ، شاهراه، بزرگراه را گویند. جاده شوسه ای جاده ای است که در آن انواع اتومبیل در حرکت هستند که معمولاً چند نوع است جاده آسفالته و جاده خاکی

 

26- جزیره

قطعه ای از خشکی که دور آن را آب فرا گرفته است بعضی از جزایر در اثر آتشفشان به وجود می آید که جزایر آتشفشانی نامیده می شود و گاهی از انباشته شدن مرجانها تشکیل می شود که جزایر مرجانی نامیده میشود.

 

27- جغرافی

این کلمه از ژئو یعنی زمین و گرافی یعنی ثبت گرفته شده است. به عبارت دیگر ژئوگرافی یعنی ثبت و بررسی عوارض زمین است. که چند نوع می باشد عبارتند از: ریاضی ، طبیعی، سیاسی تاریخی، انسانی و اقتصادی

 

28- جلگه

سرزمین همواری که بین کوهستان و دریا محصور شده باشد. بنابراین تعریف، گرگان و مغان جلگه هستند.

29- جنگل

زمین وسیعی را که به طور طبیعی پوشیده از درخت می باشد جنگل می نامند. اگر درختکاری به دست انسان انجام پذیرد جنگل مصنوعی نامیده می شود. در ایران ضلع شمالی البرز و همچنین پیشکوههای غربی زاگرس پوشیده از جنگل است انواع درختان جنگلی فراوان است که از جمله ون – توسکا- ممرز- سپیدار و انجیری می باشند که به صورت علمی از این جنگلها استفاده می شود.

 

30- جمعیت

به گروهی از افراد که در یک مکان زندگی می کنند جمعیت گویند.

 

31-چادر نشینی

زندگی بعضی از عشایر کوچ نشینی که دائما در حال کوچ هستند در چادر سپری می شود که این نوع زندگی را چادرنشینی می گویند.

 

32- چمن زار ( علفزار)

مناطقی از کره زمین که علف و گیاه خودرو در آن فراوان می روید و به دلیل کمی باران به جنگل تبدیل نمی شود و حدفاصل مناطق جنگلی و خشک است.

 

33- حومه

 آبادیها و مراکز تجمع جمعیت اطراف و گرداگرد شهر را حومه گویند.

 

34- حرکت وضعی

حرکت زمین حول محوری که از قطبین می گذرد این حرکت 24 ساعت طول می کشد. جهت حرکت از غرب به شرق می باشد سرعت حرکت در استوا 1670 کیلومتر در ساعت و در قطبین صفر می باشد.

 

35- حرکت انتقالی

حرکت یا چرخش زمین به دور خورشید را گویند این حرکت تقریباً یکسال طول می کشد.

 

36- خزر

بزرگترین دریاچه روی زمین است که به همین جهت آن را دریا می گویند در تاریخ به نامهای مختلف گرگان، مازندران، طبرستان ، آبسکون، کاسپین و ... نامیده شده است. 400000 کیلومتر مربع وسعت دارد عمق آن در شمال 6 متر و در مرکز 175 متر ، در جنوب 375 متر و حداکثر عمق آن در جنوب 1000 متر می باشد آب آن شور می باشد که در قسمتهای مختلف شوری آن فرق می کند و به طور متوسط 13 گرم در لیتر بطور متوسط است. تنها راه ارتباطی بین بنادر شوروی و ایران است. بنادر فعال ایران در این دریا بنادر انزلی و ترکمن می باشند . از منابع مهم این دریا صید ماهی است . خاویار خزر از مرغوبترین و گرانترین خاویار جهان است.

 

37- خلیج

 پیشرفتگی آب را در خشکی خلیج می نامند که خلیج فارس یکی از نمونه های آن است که از پیشرفتگی آب از اقیانوس هند از طریق دریای عمان بر سطح چین خوردگی های ملایم و پست جنوب زاگرس خلیجی هلالی شکل وسیعی به وجود آمده است که خلیج فارس نامیده می شود. مساحت آن 225000 کیلومتر مربع عمق این خلیج 50 متر و حداکثر عمق در تنگه هرمز 100 متر است خلیج فارس از طریق تنگه هرمز به دریای عمان راه دارد. فلات قاره این خلیج از منابع مهم نفت بشمار می آید.

جزایر این خلیج ، هرمز ، لارک، قشم ، لاوان ، خارک و ... می باشد که اهمیت نظامی و اقتصادی برای کشورمان دارند. سواحل این خلیج از منابع مهم صید مروارید ، میگو و ماهی می باشد از بنادر مهم این خلیج خرمشهر می باشد که بعد از جنگ تحمیلی عراق خراب شده است.

 

38- دامنه

دامنه کوه یا کوهپایه منطقه ای است که در پای کوه قرار گرفته است.

 

39- دریا

توده ای وسیع از آب که پیرامون آن را خشکی فرا گرفته باشد را دریا می گویند البته دریاها به اقیانوس راه دارند. مانند دریای عمان که بین کشورهای ایران ، پاکستان ، عربستان و عمان قرار دارند و تنها دریائیست که ایران از طریق آن به آبهای آزاد راه دارد دریای گرمی است و عمق آن در مدار 24 درجه 2000 متر است.

 

40- دریاچه

گودالهای که از آب پوشیده باشند دریاچه نامیده می شود و معمولاً به دریاها و اقیانوسها راه ندارند مانند دریاچه بختگان

 

41- دشت

طبق قرارداد سرزمین همواری است که بین کوهها محصور شده باشد دشت نامیده می شود. یک یا چند رود ممکن است در آن جریان داشته باشد مانند دشت کویر دشت ماهیدشت.

 

42- دلتا

سرزمینی را که در دهانه رودها از رسوبات به شکل مثلث( دلتای یونانی) انباشته شده و سرزمین حاصلخیزی را به وجود آورد دلتا نامیده می شود.

 

43- رس

مواد ته نشین شده بسیار ریز و نرمی است که رطوبت را از خود نفوذ نمی دهد در صورت مخلوط شدن با آب به شکل خمیر نرم در می آید که در پوشش سقف و آجرپزی و سفال سازی به کار می رود مواد اصلی این خاکها معمولاً سیلیکات آلومینیم است.

 

44- روستا

یک نوع آبادی است که شغل ساکنین آن کشاورزی و دامپروری است طبق قانون در ایران آبادیهایی که جمعیت آن از 5000 نفر کمتر باشد روستا نامیده می شود. در ایران متجاوز از 60000 روستا وجود دارد.

 

45- رود

از به هم پیوستن جویبارها و ذوب شدن برفها یا از بهم پیوستن چشمه ها در یک مجرا یا دره طبیعی تشکیل می شود که گاهی در تمام سال جریان دارد و در این صورت دائمی گفته می شود و زمانی که مدتی از سال جریان داشته باشد آنرا فصلی می گویند.

معمولاً رود خود را به پست ترین نقطه می رساند که ممکن است دریا – دریاچه یا باتلاق باشد. بزرگترین رودخانه دنیا از نظر طول رود نیل است با 6671 کیلومتر طول

 

46- رود کارون

از رودهای خوزستان است که از زردکوه بختیاری سرچشمه می گیرد ابتدای آن آب کاج و خرسان نام دارد پس از خروج از زاگرس از سمت راست شعبه ای به نام دز دریافت می کند از وسط شهر اهواز گذشته در خرمشهر دو قسمت شده یک شاخه آن که بهمن شیر نام دارد از شرق آبادا وارد خلیج فارس شده و شاخه دیگر آن وارد اروند رود می شود حدود 950 کیلومتر طول دارد که بین خرمشهر و اهواز قابل کشتیرانی است. اهمیت اقتصادی فوق العاده ای برای استان خوزستان دارد.

 

47- زاگرس

رشته کوهی است که با جهت شمال غربی جنوب شرقی در آذربایجان شروع شده در استان سیستان و بلوچستان با ارتفاع کمتر به کوههای پاکستان وصل می شود. دامنه های غربی آن به علت دریافت رطوبت کافی از جنگل و مراتع پوشیده شده است و رودهای فراوانی از این قسمت سرچشمه می گیرد . دامنه های شرقی خشک و کم باران است.

 

48- زاغه

سوراخی که در کوه و یا تپه برای استراحت چهارپایان کنده می شود.

 

49- زاغه نشین

به افرادی که در حاشیه شهرهای بزرگ سکونت اختیار می کنند گفته می شود این قبیل افراد زمین را صاف کرده بعد سقف آن را با حلبی یا چوب می پوشانند و در آنجا زندگی می کنند.

 

50- زردکوه

یکی از بلندترین قلل زاگرس است که رودهای زاینده رود رود کارون از آن سرچشمه می گیرند ارتفاع این قله 4536 متر از سطح دریا می باشد و اغلب پوشیده از برف است.

 

51- سیلاب

جریان رودخانه همزمان با بارندگی شدید و آب شدن برفها افزایش چشمگیری پیدا می کند و اگر بستر رودخانه ظرفیت کشش آنرا نداشته باشد طغیان کرده و باعث خسارتهای ناگوار می شود.

 

52- سنگ

توده متراکم و سختی از ذرات و مواد معدنی است که بخشی از پوسته زمین را تشکیل می دهد که از مواد مختلفی مانند شن، ماسه، ریگ و گل و انواع مختلف صدف ، مرجان و رس ترکیب شده است که به سه قسمت تقسیم شده است که چند نوع مختلف است سنگهای رسوبی ، آذرین ، آتشفشانی و سنگهای دگرگونی.

 

53- سیارات

عبارتند از کرات آسمانی که در اطراف خورشید در یک مسیر بیضی شکل گردش می کند. سیارات مهم عبارتند از نپتون، اورانوس ، زحل ، مشتری

 

54- سد زاینده رود

در غرب اصفهان واقع است که ساختن آن در سال 1349 به اتمام رسید و ارتفاع آن از کف 100 متر و طول تاج 450 متر است. گنجایش مخزن آن 1250 میلیون متر مکعب است که 95000 هکتار از زمینهای دشت اصفهان را قادر است مشروب نماید.

55- سفید رود

ابتدایش قزل اوزون نامیده می شود که از کوههای چهل چشمه کردستان سرچشمه گرفته است وارد منجیل می شود و وارد جلگه گیلان شده و به دریای خزر می ریزد.

 

56- سند ( ایندوس)

از به هم پیوستن 5 رودخانه که از هیمالیا سرچشمه می گیرند تشکیل می شود . در جلگه ای به نام پنجاب در غرب پاکستان جریان دارد و به دریای عمان می ریزد.

 

57- شالی ( شلتوک)

برنجی که از برنیامده باشد یا برنجی که پوست آن کنده نشده باشد را گویند.

 

58- شن

سنگ ریزه های مدوری از نوع مواد رسوبی که معمولاً با مواد نرمتری مانند ماسه و رس همراه است که اندازه قطرش حدود 2تا 10 میلی متر است.

 

59- شبنم

قطره های کوچک آب که بر روی زمین سرد، برگها و گیاهان تشکیل می شود.

 

60- شهر

 آبادی بزرگ و مرکز تجمع جمعیت که طبق قانون تقسیمات کشوری جمعیت آن از 5000 نفر بیشتر است.

 

61- غرب

طرفی که آفتاب غروب می کند مغرب یا غرب نامیده می شود. اصطلاحاً به کشورهای امپریالیستی و استعمارگر نیز اطلاق می شود.

 

62- فرات

در سمت غرب کشور عراق رودی جریان دارد که از کشور ترکیه سرچشمه گرفته و در نزدیکی محلی به نام قرنه رود به دجله پیوسته و از آن پس شط العرب نام دارد که به خلیج فارس می ریزد.

 

63- قله

بلندترین نقطه کوه را قله می گویند.

64- فلات

عبارت است از سرزمین مرتفع و هموار و مسطحی که گاه گاه ارتفاعات و دره هایی نیز دارد.

 

65- کانال پاناما

تنگه ایست میان اقیانوس اطلس و اقیانوس کبیر که امریکای مرکزی را از امریکای شمالی جدا می کند حفرآن بوسیله مهندس فرانسوی به نام فرد نیاند و دوپس آغاز شد طول کانال 98 کیلومتر است وراه تجارتی میان آمریکای شمالی وآمریکای جنوبی است.

 

66- کانال سوئز

کانالی است مصنوعی که دریای مدیترانه را به دریای احمر مربوط می کند اولین بار توسط یک مهندس فرانسوی به نام فردنیاندو دوپس کنده شده است طول 168 کیلومتر می باشد و با کندن این کانال کشتی هایی که از اروپا به آسیا می آمدند مجبور نبودند دیگر آفریقا را دور بزنند. مالکیت این کانال ابتدا با انگلستان بوده است ولی امروز مصر مالک این کانال است.

 

67- کاتولیک

یکی از فرقه های مهم مسیحیت است که پاپ را پیشوای دین خود می دانند و پیروان این مذهب بیشتر در اروپا و آمریکا زندگی می کنند.

 

68- کشت آبی

 به نوعی کشت و زرع گفته می شود که مزرعه به وسیله قنات یا رودخانه و سایر آبها مرتبا آبیاری می شود.

 

69- کشت دیم

به نوعی کشت گفته می شود که به آبیاری نیاز ندارد بلکه با آب باران مشروب می شود این نوع کشت بازده در واحد سطح را پایین می آورد.

 

70- کوچ

مهاجرت و انتقال ایل و یا لشکر از جایی به جای دیگر

 

71- کوچ نشین

نوعی زندگی ایلات و عشایر است که ییلاق و قشلاق می کنند و برای پیدا کردن علوفه و مرتع جهت دامهای خود جابجا می شوند. مانند ایلهای بختیاری

72- کوه

زمینی است که نسبت به اراضی پیرامون خود بطور مشخص و چشمگیری برجسته بوده و دامنه های شیب داری داشته باشد. ارتفاع مشخصی برای کوه تعیین شده ولی می توان ارتفاعات بالای 600 متررا جزء کوه به حساب آورد.

 

73- کوهپایه

دامنه کوه یا منطقه ای که در پای کوه قرار گرفته باشد.

 

74- کوهستان

منطقه ای که پوشیده از کوههای فراوان باشد را کوهستان گویند.

 

75- کویر

حوضه یا آبگیر جویبارها و سیلابهایی است که دریاچه های شور و کم عمق را به وجود آورده و پیرامون آن شوره زار پهناور و ریگزارهای قلیایی فرا گرفته باشد این عارضه دق نیز نامیده می شود.

 

76- گنبد

ساختمانی است تقریباً به شکل نیم کره که از خشت و آجر و گچ و غیره ساخته شده است ضمناً آسمان و چرخ و فلک را نیز گویند.

 

77- گلدسته

منار پیوسته به مسجد وبقعه را گویندیا به عبارت دیگر منارهایی که در هر طرف گنبد ساخته می شود.

 

78- ماسه

ذرات ریزی که غالباً از جنس کوارتز هستند ماسه نامیده می شوند به طور کلی این ذرات از نظر اندازه به سه دسته تقسیم می شود که به شرح زیر است:

الف: ماسه نرم ( ریز) به ابعاد 02/0 الی 2/0 میلی متر

ب: ماسه متوسط به ابعاد 2/0 الی 2 میلی متر

ج: ماسه درشت به ابعاد 2 الی 8 میلی متر

 

 

 

 

79- مدارات

خطوطی هستند فرضی که به موازات خط استوا رسم می شوند هرچه به قطبین نزدیک شویم از طول مدارات کاسته می شود و بالاخره در قطب به صفر می رسد. مدارات بین صفر و 90 درجه در شمال استوا و صفر و 90 درجه در جنوب استوا تقسیم می شوند.

 

80- مدیترانه

دریای بزرگی که بین آسیا ، اروپا و آفریقا قرارگرفته است. در مغرب به وسیله تنگه جبل الطارق به اقیانوس مربوط می شود کانال سوئز در مشرق مصر نیز آن را به دریای سرخ مربوط می کند. یکی از مهمترین دریاهای استراتؤیکی است که اولاً کشورهای عمده اروپا را به شمال آفریقا مربوط می کند ثانیاً از طریق کانال سوئز به آسیای جنوب و جنوب شرقی ارتباط می دهد. عمیق ترین نقطه 4400 متر است. مساحت آن 3 میلیون متر مکعب است.

 

81- مرکبات

میوه هایی هستند که به قطعاتی به نام قاچ تقسیم می شوند. داخل هر قاچ کیسه های مواد غذایی قرار دارد. مهمترین انواع این گیاهان هستند عبارتند از نارنج ، پرتقال ، بالنگ ، نارنگی ، لیموترش، لیموشیرین، که معمولاً بیشتر در آب و هوای گرم و معتدل می رویند.

 

82-  مشرق

یکی از جهات اصلی و طرفی است که آفتاب از آن جهت طلوع می کند.

 

83- موزه

محل نگهداری اشیا گرانبها ( عتیقه ) تاریخی را موزه می گویند مانند موزه ایران باستان که در آن کتیبه ها و اشیاء قبل از اسلام نگهداری می شود.

 

84- منظومه شمسی

گروهی از اجرام آسمانی شامل سیارات ، شبه سیارات ، ستارگان دنباله دار و شهابهای آسمانی و اقمار و سیار است که دسته جمعی به دور خورشید گردش می کنند منظومه شمسی نامیده می شود نزدیکترین سیارات به خورشید عبارتند از عطارد، زهره ، زمین

 

 

 

 

85- محور زمین

خطی است فرضی که از دو قطب زمین می گذرد و زمین حول آن به دور خورشید گردش می کند. میزان میل این محور به سطح مدار گردش زمین به دور خورشید همواره ثابت و برابر 33 و 66 درجه می باشد. طول محور زمین 12714 کیلومتراست.

 

86- مه

 قطره های ریز آب موجود در هواست که دیده می شود.

 

87- میعان

هنگامی که هوای گرم و مرطوب با اجسام سرد برخورد می کند قطره های ریز آب روی اجسام دیده  می شود.

 

88- نسیم

 عبارت از هوایی که خیلی آرام جریان یابد در این پدیده شدت جریان هوا به اندازه ای است که تولید باد نمی کند که به دو نوع است:

 نسیم خشکی : از خشکی به دریا جریان می یابد.

نسیم دریا: که از دریا به طرف خشکی می وزد.

 

89- نصف النهار

خطوطی هستند فرضی که از قطبین زمین می گذرند و بر استوا و مدارات عمود هستند نصف النهاری که از گرینویچ نزدیک لندن می گذرد به عنوان نصف النهار مبدا انتخاب شده است. نصف النهارهای دیگر بین صفر و 180 درجه در شرق و صفر و 180 درجه در غرب این نصف النهار درجه بندی      شده اند.

 

90- نقشه

نمایش تصویری و ترسیمی عوارض پوسته زمین را روی کاغذ یا پلاستیک و نظایر آنها که به نسبت معینی کوچک شده باشد را نقشه گویند که انواع مختلفی دارد به هر نسبتی که عین عارضه زمین روی نقشه کوچک شده باشد مقیاس نقشه گویند.

 

91- نیشکر

گیاهی است از تیره گندمیان که ساقه هوائیش برخلاف گندمیان توپر است ارتفاع ساقه هوایی آن 3 تا 6 متر است که کشت آن در خوزستان معمول می باشد.نسج سلولی داخل ساقه آن محتوی مقداری زیاد شیره قندی قابل استخراج می باشد برای تصفیه نیشکر کارخانه ای در هفت تپه تأسیس شده است. محصولات باگاس و ملاس از نیشکر به وجود می آید. باگاس در کاغذ سازی  مقوا سازی  و فیبر سازی به کار می رود. از ملال در تهیه  الکل پنی سیلین و لاستیک استفاده می شود.

 

92- ییلاق

منطقه خوش آّب و هوا که تابستانها بدانجا روند معمولاً محل اتراق تابستانی ایل را نیز می گویند.